همه‌جا مىرويد و پيداست كه اينجا خاكى حاصل‌خيز دارد . كوتاه اين‌كه در جنوب كوه‌هاى البرز زمين برهنه است و كشتزار و باغ و درخت كمياب ، و در شمال ايران جنگل انبوه و مزرعه و آب فراوان است . شهرها در مملكت ايران نواحى و مراكز جمعيت كه آن را شهر بزرگ و مركزى بتوان گفت در تهران ، كه پايتخت است ، و اصفهان ، شيراز ، تبريز ، همدان ، كرمانشاهان ، استراباد ، مشهد ، يزد ، كرمان ، آبادىهاى بزرگ بوشهر ، بندر عباس ، بندر لنگه ، و محمّره خلاصه مىشود . دربارهء شمارى از اين شهرها كه ياد شد و از آن‌جا گذشته و آن را ديده‌ام در يادداشت‌هاى روزانه به تفصيل نوشته‌ام ، و وضع راه‌ها و وسايل سفر و حمل‌ونقل را در بخش مستقلى شرح خواهم داد . از اين‌رو در اينجا به آن نمىپردازم . جمعيت ايران پراكندگى جمعيت جمعيت ايران به نسبت مساحت آن بسيار كم است ، زيرا كه آب و شبكهء آبيارى بس كمياب است ، و [ بىآب اين اراضى وسيع را ] كشت و زرع نمىتوان كرد . جدا از اين ، دشت نمك گسترده بخش وسيعى از اين سرزمين را پوشانده ، و از اين‌رو فقط نيمى از خاك ايران براى انسان و حيوان قابل زيست است . گويا پرجمعيت‌ترين ناحيهء ايران بخش شمال غرب يعنى [ گيلان و ] مازندران است . شمار دقيق جمعيت ايران دانسته و در دسترس نيست ؛ اما برابر برآوردها پرجمعيت‌ترين شهر مركزى ايران [ پس از پايتخت ] تبريز است كه 120 هزار سكنه دارد . جمعيت تهران تقريبا 850 هزار نفر است . مشهد حدود 70 هزار ، اصفهان حدود 60 هزار ، شيراز و يزد هركدام حدود 40 هزار ، و بوشهر حدود 10 هزار جمعيت دارد . دربارهء جمعيت شهرها و نواحى ديگر برآوردى نمىتوان يافت . مردم ايران مردم بوشهر آميخته از چند قوم‌اند كه ارامنه و اعراب هم در آن ميان هستند . جمعيت اين شهر [ در طول سال ] ثابت نيست . جمعيت شهرها و مراكز آبادىها بر روى هم يك ميليون نفر